Question 1

“Een stoma moet zich aanpassen aan jouw leven, en niet andersom”

Accepted Answer

Jeanette Rip (61) werkt al 33 jaar als stomaverpleegkundige in het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft. Een vrouw met bakken (praktijk)ervaring dus! Zelf vindt ze haar vak ontzettend leuk en afwisselend. En haar specialisatie ziet ze als kracht. “Ik ben deskundig op een klein gebied, maar ik kan daarin veel betekenen voor mensen die een stoma krijgen of dragen.”

Ze begon 43 jaar geleden als A-verpleegkundige in het ziekenhuis waar ze nu nog steeds werkt. Ze piekert er niet over om te stoppen. “Ik doe dit werk met zoveel plezier, ik krijg er energie van!” Haar ervaring met stomazorg begon in de jaren tachtig, toen ze een opleiding voor stomaverpleegkundige deed. Na deze opleiding zette ze samen met een chirurg de afdeling stomazorg op binnen het ziekenhuis. Jeanette: “Destijds was daar nauwelijks iets voor geregeld.” Dat is inmiddels wel anders, gelukkig!

Goede begeleiding

Jeanette klinkt bevlogen als ze over haar vak praat. “Het is het leukste beroep dat er bestaat! Ik ben deskundig op een klein gebied, maar ik kan daarin veel betekenen voor mensen die een stoma krijgen. Want zo’n gebeurtenis is een life-event voor mensen. Ik zeg altijd tegen de mensen die we begeleiden: “Ik hoop dat jouw stoma zich gaat aanpassen aan jouw leven, en niet andersom! Ik hoop mensen te kunnen laten zien dat je met een stoma een normaal leven kunt hebben. Maar je moet wel weten hoe. Daar heb je goede begeleiding bij nodig.”
Als u een stoma krijgt, dan is dat best even slikken. Bovendien komt er veel op u af. Maar besef: u bent niet alleen! Lees ervaringsverhalen van stomadragers: https://www.vergoedgeregeld.nl/ervaringen/.

Uitleg geven

Als je te maken krijgt met een stoma, is de stomaverpleegkundige van onschatbare waarde. Zij is diegene die de vertaalslag maakt tussen de behoeften van de patiënt en alle beschikbare materialen. Hoe gaat dit in zijn werk? “Meestal spreken we patiënten voordat ze geopereerd worden,” vertelt Jeanette. “Een informatief gesprek van minimaal een uur waarin we uitleg geven over een stoma. We laten ook zien welke materialen er beschikbaar zijn. We vertellen iets over de verzorging van een stoma en natuurlijk dat je alles met een stoma kunt blijven doen; werken, sporten en op vakantie gaan. Wat ik altijd benadruk: je stoelgang verloopt straks anders, maar je wórdt geen stoma; je blijft degene die je bent met al je mooie eigenschappen. We laten mensen ook oefenen, plaatsen dan een nepstoma op iemands buik en doen voor hoe zo’n zakje geplakt moet worden. We geven altijd een informatieboekje mee, vertellen over lotgenotencontact en patiëntenverenigingen. Vlak voor de operatie zien we de patiënt nog voor de plaatsbepaling van de stoma daarna zien we de patiënt na de operatie.”
Tips voor hulp bij uw zorggesprek vindt u hier: https://www.vergoedgeregeld.nl/hulp-bij-uw-zorggesprek/.

Materiaal uitproberen

Na de operatie leert een stomaverpleegkundige hoe iemand met zijn of haar stoma kan omgaan. Jeanette: “Het doel is iemand zelfredzaam naar huis te laten gaan. We laten iemand oefenen met het verzorgen van een stoma. Het is belangrijk om op goed materiaal te kunnen vertrouwen. De mensen hebben keuze uit een eendelig of tweedelig systeem, afhankelijk van hun voorkeur. Daar gaan we dan als eerste mee aan de slag.” Ze vertelt dat er verschillende materialen kunnen worden uitgeprobeerd en er geëvalueerd wordt wat iemand ervan vindt. “Soms is het heel fijn het verschil te ervaren, dan kun je bewust ergens voor kiezen. De eerste periode is er dan ook regelmatig contact om de patiënt te begeleiden bij de materiaalkeuze en bij het om leren gaan met een stoma.”
Wil je meer weten over hulpmiddelen bij stomazorg? Download de gratis brochure ‘Stomamaterialen en hulpmiddelen: wat moet je weten?’ boordevol handige tips via www.vergoedgeregeld.nl/hulp-bij-uw-zorggesprek!

4 tips van Jeanette

1. Check regelmatig je stoma.
“Je lichaam verandert en je stoma daarmee ook. Zorg altijd voor de best passende materialen.”
2. Laat een stoma zich aanpassen aan jouw leven en niet andersom.
“Blijf de dingen doen die je ook deed voordat je een stoma kreeg. Zo nodig begeleidt de stomaverpleegkundige je hierbij om dit te verwezenlijken.”
3. Bevorder je eigen zelfredzaamheid.
“Probeer zo snel mogelijk zelfredzaam te worden wat betreft de verzorging van je stoma en probeer niet afhankelijk te worden van bijvoorbeeld je partner en/of wijkverpleegkundige.”
4. Bij vragen en twijfel, zoek altijd contact met je stomaverpleegkundige.
“De stomaverpleegkundige heeft de kennis en kunde om je te helpen en samen naar oplossingen te zoeken.”

Vergoedgeregeld.nl

Kan een stomadrager ook verderop in zijn/haar leven terecht bij de stomaverpleegkundige? “Zeker!” zegt Jeanette. “Daar zijn we voor. Soms zijn er complicaties zoals lekkages of huidproblemen. Dan zijn wij de aangewezen persoon om een oplossing te zoeken. Wij kunnen schakelen met chirurgen, dermatologen en werken vanuit een multidisciplinair team. Mensen kunnen altijd op ons terugvallen als problemen zich voordoen.
Daarnaast is het is ook fijn voor patiënten als ze zelf iets kunnen opzoeken over materiaal. De handige website Vergoedgeregeld.nl van Coloplast biedt uitkomst; daarop kan een patiënt zelf veel informatie vinden, bijvoorbeeld over vergoedingen van materialen. Heel goed dat Coloplast mensen zelf in staat stelt informatie op te zoeken."

Question 2

Stomavereniging lanceert Meldpunt Stomazorg

Accepted Answer

Heb je iets meegemaakt met betrekking tot je stomahulpmiddelen en/of de behandeling, waar je ontevreden over bent, vragen over hebt of juist een positieve ervaring wilt delen? Dat kun je vanaf nu doorgeven via het Meldpunt Stomazorg van de Stomavereniging.

Kom in actie

Blijf niet zitten met klachten of beperkingen door uw stomahulpmiddelen. Als u aanvullende hulpmiddelen nodig heeft voor de verzorging van uw stoma, kunt u met een goede voorbereiding zelf de regie nemen in het zorgtraject. Ga in gesprek met zorgprofessionals en overleg over de mogelijkheden om de hinder van uw hulpmiddelen zoveel mogelijk te beperken. U heeft recht op een oplossing die past bij úw situatie.

Protocol functioneringsgericht voorschrijven

Stomavereniging lanceerde het Meldpunt Stomazorg naar aanleiding van het nieuwe Protocol Stomazorg. In dit protocol is het functioneringsgericht voorschrijven leidend. Dat betekent dat jij als stomadrager krijgt wat je nodig hebt om zo te kunnen leven als jij wilt. Daarom moet goed gekeken worden naar wie jij bent en hoe je je dagen inricht.
Het nieuwe protocol – en dus wat de stomaverpleegkundige voorschrijft – is leidend voor wat de leverancier levert en wat de verzekeraar vergoedt. Gaat hierin toch iets mis, dan hoort de Stomavereniging dit graag. Krijg je bijvoorbeeld niet de plak die jou is voorgeschreven of wordt het stomazakje dat is voorgeschreven, toch niet vergoed? Meld het dan!

Meld jouw ervaring

De Stomavereniging is er om iedereen te ondersteunen: elkaar de helpende hand te reiken. Want van jouw ervaring kan een ander weer leren. Door het delen van al die ervaringen helpen we elkaar sterker te worden. Dus loop je ergens tegenaan? Of wil je juist een compliment uitdelen? Meld het dan.
Let op! Het Meldpunt Stomazorg is geen plek om klachten of problemen direct op te lossen. Bel of mail in het geval van problemen of klachten je stomaverpleegkundige, leverancier of arts.

Question 3

Stomadragers maken zich zorgen om bezuinigingen

Accepted Answer

Meer dan de helft van de stomadragers maakt zich zorgen over bezuinigingen en de impact op beschikbaarheid en vergoeding van materialen. Dat blijkt uit een recent onderzoek van Stichting Stomaatje naar vergoedingen en bezuinigingen in Nederland. Ruim 46% van de stomadragers maakt zelf kosten om hun stoma goed te kunnen verzorgen, terwijl dat niet altijd nodig is. Wij helpen u graag bij het creëren van duidelijkheid en geven tips voor passende hulpmiddelenzorg - en hoe u vergoed krijgt waar u recht op heeft!

Kom in actie

Blijf niet zitten met klachten of beperkingen door uw stomahulpmiddelen. Als u aanvullende hulpmiddelen nodig heeft voor de verzorging van uw stoma, kunt u met een goede voorbereiding zelf de regie nemen in het zorgtraject. Ga in gesprek met zorgprofessionals en overleg over de mogelijkheden om de hinder van uw hulpmiddelen zoveel mogelijk te beperken. U heeft recht op een oplossing die past bij úw situatie.

Check uw rechten

Uw verzekeraar vergoedt hulpmiddelen voor blaas- en/of darmproblemen uit de basisverzekering. Hierdoor heeft u recht op 100% vergoeding van de kosten voor uw hulpmiddelen, zonder dat u een aanvullende verzekering nodig heeft. Toch zijn er op het gebied van zorgverzekeringen en vergoedingen veel onduidelijkheden en verschillen. Lees hier meer over de rechten en plichten die u heeft als gebruiker van hulpmiddelenzorg.

Ga op ontdekking

Als u aangewezen bent op hulpmiddelenzorg vanwege uw blaas- en/of darmproblemen, dan heeft dat een grote impact op uw leven. Het is van belang dat u hulpmiddelen kunt gebruiken die bij úw persoonlijke situatie passen. Verken de verschillende mogelijkheden in bijvoorbeeld materialen, merken en hulpmiddelen. Kijk bijvoorbeeld of het aansluiten bij een patiëntenvereniging of het spreken met lotgenoten bij u past.

Zorg voor goed advies

Uw zorgvraag kan een onzeker gevoel veroorzaken. Veel mogelijkheden zijn fijn, maar kunnen er ook voor zorgen dat u soms door de bomen het bos niet meer ziet. Bespreek uw (fysieke) klachten en wensen met uw Stomaverpleegkundige voor goed advies over materialen en hulpmiddelen passende bij uw persoonlijke situatie.

Ga in gesprek

Veranderingen in vergoedingen of beschikbaarheid van hulpmiddelen komen geregeld voor. Maar liefst 46% van de respondenten van het onderzoek geeft aan dat ze extra kosten maken gerelateerd aan hun stoma. Accepteer niet zomaar alle kosten die u zelf moet maken. Ga in overleg met uw zorgverzekeraar of medisch speciaalzaak om de mogelijkheden voor uw individuele situatie te bespreken. Met de juiste voorbereiding voelt u zich zeker tijdens gesprekken met zorgprofessionals. Wij helpen u erbij.

Wilt u meer weten over het onderzoek van Stichting Stomaatje? Hier leest u alle resultaten.

Question 4

Passende hulpmiddelen voor blaas- en darmproblemen. U heeft er recht op!

Accepted Answer

In deze brandbrief roepen diverse patiëntenorganisaties minister Tamara van Ark, van Medische Zorg en Sport, op om de zorg rondom medische hulpmiddelen te verbeteren. In 2015 heeft de minister samen met alle betrokken partijen hierover afspraken gemaakt. Vijf jaar later blijkt dat nog altijd een deel van de patiënten niet de hulpmiddelen krijgt waar hij of zij recht op heeft. Of alleen tegen torenhoge kosten omdat het niet vergoed wordt. Graag leggen we uit wat uw rechten zijn en hoe u de zorg krijgt die bij u past.

Zorghulpmiddelen: recht op passende zorg

De term 'passende zorg' staat voor de afspraken die gemaakt zijn voor de medische hulpmiddelenzorg in Nederland. De insteek is dat zorghulpmiddelen functioneringsgericht moeten worden voorgeschreven. Dat wil zeggen: uw zorgprofessional onderzoekt sámen met u welk hulpmiddel of materiaal het beste past bij uw persoonlijke situatie. Zodat u uw leven kunt leiden zoals u dat wilt. Het gaat er dus niet alleen om dat uw stoma of katheter het best ontlasting of urine opvangt. Het gaat om uw kwaliteit van leven.

De juiste medische hulpmiddelen: zo pakt u dat aan

Het verkrijgen van de juiste zorghulpmiddelen begint bij het gesprek tussen u en uw verpleegkundige of medisch specialist. Het is belangrijk dat u hierbij aangeeft wat uw behoeften en wensen zijn voor uw dagelijks leven. Samen met uw verpleegkundige of arts kijkt u welk merk en type hulpmiddel het beste bij u past. Er valt namelijk wat te kiezen! Kijk hier voor onze tips voor uw zorggesprek.

Vergoeding afhankelijk van afspraken tussen verzekeraar en leverancier

Uw verpleegkundige of medisch specialist adviseert u bij welke leverancier u uw hulpmiddelen kunt bestellen. Dit voorschrift dient gevolgd te worden door zowel uw zorgverzekeraar als leverancier. Tip: Kijk wel goed na of uw zorgverzekeraar een contract heeft met de gekozen leverancier. In de vergoedingswijzer vindt u welke leveranciers uw zorgverzekeraar heeft gecontracteerd en hoe vergoedingen geregeld zijn.

Heeft u vragen over hulpmiddelenzorg en uw rechten? Kijk dan bij de meest gestelde vragen. Komt u er niet uit? Neem dan contact met ons op.

Question 5

Keuzestress? Dit moet u weten bij de keuze van uw nieuwe zorgpolis.

Accepted Answer

De keuze voor een nieuwe zorgverzekering staat weer voor de deur. Een jaarlijks terugkerend ritueel. Voor uw basis zorgverzekering kunt u bij diverse zorgverzekeraars kiezen uit een budget-, natura- of restitutiepolis. Iedere basis zorgverzekering vergoedt dezelfde zorg. Maar er kan wel een verschil zitten in het aantal aangesloten zorgverleners en de voorwaarden die de verzekeraar stelt. Wij hebben de belangrijkste verschillen voor u in kaart gebracht.

Restitutiepolis	Naturapolis	Budgetpolis
U heeft vrije keuze uit alle zorgaanbieders	U heeft ruime keuze uit gecontracteerde zorgaanbieders	Voor (bepaalde) planbare zorg kiest u uit minder gecontracteerde zorgaanbieders
U betaalt een gemiddeld tot hogere premie	U betaalt een gemiddelde premie	U betaalt een lagere premie
U krijgt voor alle zorg een volledige vergoeding of tot 100% marktconforme of wettelijke prijs	U krijgt niet-gecontracteerde zorg (vaak) niet volledig vergoed	U krijgt niet-gecontracteerde zorg (vaak) niet volledig vergoed
Zorgnota’s die ver boven de gemiddelde marktprijs liggen, worden soms niet volledig vergoed		U regelt uw zorg primair of alleen online

Wat vindt u belangrijk? Kies de zorgverzekering die bij u past.

Een budgetpolis is in feite een naturapolis met beperkte zorgkeuze. Het prijsverschil van de maandelijkse premie kan behoorlijk oplopen tussen de verschillende polissen. Houd u ook rekening met de kosten die u zelf moet betalen als u zorg gebruikt bij niet gecontracteerde partijen?
Bent u zeer tevreden over uw huidige hulpmiddelen leverancier? Als u een natura- of budgetpolis heeft is het belangrijk dat u goed de voorwaarden van uw zorgverzekeraar leest en kijkt of u ook voor het komende jaar uw hulpmiddelen bij deze leverancier kan bestellen. Wilt u de komende jaren zekerheid over de leverancier van uw hulpmiddelen? Kies dan voor een restitutiepolis. Zo bent u ook voor de komende jaren niet afhankelijk van het contractbeleid van uw zorgverzekeraar.

Goed om te weten

Welke polis u ook kiest, voor spoedeisende hulp heeft u recht op volledige vergoeding van de zorgverzekeraar. Ook bij niet gecontracteerde zorgaanbieders. Uiteraard binnen de voorwaarden van de basisverzekering.
Kiest u ook een aanvullende verzekering voor bijvoorbeeld fysiotherapie of tandarts? Dan kan het zijn dat u voor deze zorg niet bij alle zorgverleners een vergoeding krijgt. De restitutiepolis geldt namelijk alleen voor zorg die valt onder de basisverzekering. In de polisvoorwaarden van uw zorgverzekeraar kunt u zien welke voorwaarden gehanteerd worden.

Question 6

Zorghulpmiddelen bestellen in 2021. Zo zit het!

Accepted Answer

Heeft u al bericht van uw zorgverzekering ontvangen? Mogelijk verandert het bestelproces of uw leverancier in 2021, maar uw hulpmiddelenzorg niet!
Het is bijna weer zover, voor het eind van het jaar maakt u de keuze voor uw zorgverzekering. Blijft u bij uw huidige verzekeraar of kiest u voor een nieuwe aanbieder? Waarschijnlijk heeft u van uw huidige verzekeraar informatie ontvangen over veranderingen in de basisverzekering en uw eventuele aanvullende modules. Wij leggen graag uit wat dit betekent voor uw zorghulpmiddelen.

Medische zorgmiddelen online bestellen

In 2021 kiezen vrijwel alle zorgverzekeraars ervoor om u uw medische hulpmiddelen online te laten bestellen bij de door hun gecontracteerde landelijke aanbieders. Een initiatief om de kosten in de zorg terug te dringen.
Dit betekent dat u uw hulpmiddelen voor blaas- en/of darmproblemen voortaan online bestelt bij een landelijke medisch speciaalzaak, eventueel online via de apotheek. De bestelde hulpmiddelen worden vervolgens bij u thuis bezorgd.

Uw zorghulpmiddelen veranderen niet

Als u van leverancier verandert, kan het soms gebeuren dat de nieuwe leverancier andere producten of merken voorstelt of levert dan u gewend bent. U bent niet verplicht om dit te accepteren. Net als in voorgaande jaren vergoedt de basisverzekering passende zorghulpmiddelen voor uw persoonlijke situatie. Het is wettelijk geregeld dat u recht heeft op adequate, functioneringsgerichte hulpmiddelenzorg. U kunt dus gewoon om uw eigen vertrouwde producten vragen.
Tip: controleer voordat u zich inschrijft bij een nieuwe online leverancier eerst of de door u gebruikte hulpmiddelen door deze leverancier worden aangeboden. Zo bent u verzekerd van de hulpmiddelen en het materiaal dat u graag gebruikt.

Wilt u meer weten over uw rechten m.b.t. hulpmiddelenzorg? Lees hier de veel gestelde vragen.

Question 7

Zorgverzekeraar mag ’excessieve nota’ niet standaard afwijzen

Accepted Answer

Zorgverzekeraars mogen geen geautomatiseerd maximum instellen bij het vergoeden van zorgdeclaraties aan hun klanten met een restitutiepolis. Sommige verzekeraars wijzen de 5% duurste rekeningen stelselmatig af, maar dit mag niet.

Dat heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) bepaald op verzoek van Stichting Zorghuis. Zorgverzekeraars Zilveren Kruis, FBTO en Avéro kregen de aanwijzing om met dit beleid te stoppen.

De zorgverzekeraars gingen in beroep tegen deze beslissing, maar het College van Beroep oordeelt nu dat de NZa gelijk had. Avéro is overigens in 2020 gestopt met het aanbieden van restitutiepolissen, dus voor deze partij is de zaak niet meer zo relevant.

Prijslijsten

Zowel Zilveren Kruis als FBTO hanteerde prijslijsten met maximumtarieven. Die werden geweigerd. De verzekeraars bepaalden hun maximumtarieven door 25% bij het gemiddelde tarief op te tellen. Hierdoor werd zo’n 5% van de ingediende nota’s automatisch als te hoog bestempeld en afgewezen.

Dat automatisch afwijzen mag niet, vindt ook het College van Beroep. Het staat immers helemaal niet vast dat de 5% hoogste prijzen per definitie dus excessief hoog zijn.

Restitutiepolis

Klanten die een restitutiepolis (met vrije artsenkeuze) hebben, moeten nu eenmaal hun volledige zorgnota’s vergoed krijgen. Eventueel mag een niet-marktconforme zorgnota (deels) worden geweigerd, maar het is dan aan de zorgverzekeraar om aan te tonen dat een prijs extreem veel hoger is dan wat gangbaar is in de markt. Dit mag niet geautomatiseerd gebeuren.

Zilveren Kruis en FBTO gaven aan te vrezen voor een glijdende schaal waarin zorgverzekeraars steeds hogere tarieven zouden moeten accepteren als zij de hoogte niet meer zouden mogen afwijzen. Daar ging het college niet in mee. De uitspraak is definitief.

Bron: Telegraaf.nl

Question 8

Inkoop van zorg en uw hulpmiddelen 2021

Accepted Answer

Dit jaar hebben Zilveren Kruis, CZ en A.S.R. aangekondigd te gaan onderhandelen over onder andere stoma-materiaal en afvoerende continentiematerialen (waaronder éénmalige katheters). Dit hebben zij toegelicht in het Zorginkoopbeleid Hulpmiddelen 2021, dat zij verplicht waren te publiceren op uiterlijk 1 april 2020 op de website van de betreffende zorgverzekeraar. De onderhandelingen met leveranciers duren tot omstreeks september, waarna de zorgverzekeraar u tijdig dient te informeren over de uitkomst. Naar verwachting zal de betreffende zorgverzekeraar eind 2020 de partijen bekend maken die uw hulpmiddelen mogen leveren aan u. Dit zou kunnen betekenen dat er mogelijk voor u iets verandert!

Bent u verzekerd bij één van deze partijen, of de labels die zij voeren, en wilt u het Zorginkoopbeleid Hulpmiddelen 2021 van uw eigen zorgverzekeraar lezen? Bekijk dan het zorginkoopbeleid hier: Zilveren Kruis, CZ en A.S.R..

Hier kunt u een overzicht vinden van alle zorgverzekeraars en bijbehorende labels.

Heeft u nog vragen? Neem gerust contact met ons op!

Question 9

Waarom de zoektocht naar een passend hulpmiddel beter moet

Accepted Answer

Volgens vier op de tien stomadragers wordt er bij het vinden van een passende oplossing niet goed meegedacht, zo blijkt uit het onderzoek van de Stomavereniging. Dit kan grote gevolgen hebben voor de kwaliteit van leven. Eén deelnemer verwoordt: “Hoe vaak ik ben gewisseld weet ik niet, maar in verband met lekkages echt té veel. Ik ben gestopt met zoeken naar ander materiaal en neem de lekkages op de koop toe.”

Vergoedgeregeld.nl zegt: een onacceptabele situatie. Een patiënt moet te allen tijde een oplossing aangedragen krijgen die werkt. Passend materiaal zorgt dat lekkages en huidproblemen minder vaak voorkomen. Het bepaalt bovendien in grote mate de kwaliteit van leven.

Functioneringsgerichte aanpak

Voor het voorschrijven van stomamaterialen en andere hulpmiddelen gelden sinds 2018 nieuwe afspraken. Ze zijn gemaakt met alle betrokken partijen in de hulpmiddelenzorg. De insteek is dat hulpmiddelen functioneringsgericht moeten worden voorgeschreven. Dat wil zeggen dat een stomaverpleegkundige samen met de stomadrager onderzoekt welk materiaal op dat moment het best past bij zijn of haar situatie.

De afspraken die met alle partijen zijn gemaakt, moeten volgens de Stomavereniging beter worden nageleefd. Mede daarom heeft Coloplast het platform vergoedgeregeld.nl in het leven geroepen: om mensen te informeren over mogelijkheden en vergoedingen, om ze voor te bereiden op wat komen gaat en vooral om mensen bewust te maken van hun keuzevrijheid. Want wat hén laat functioneren moet beschikbaar zijn en vergoed worden. Bovendien moeten patiënten altijd zelf kunnen mee beslissen over type en merk.

Over het onderzoek

In totaal deden 2.214 mensen met een stoma aan het onderzoek van de Stomavereniging mee. Bij de meeste deelnemers (ongeveer een kwart) vond de aanleg van de stoma 6 tot 10 jaar geleden plaats. Het hebben van lekkages blijkt veruit de belangrijkste reden om over te stappen. Huidproblemen en comfort komen op de tweede en derde plaats. Verder speelt pancaking (ophoping van ontlasting voor de ingang van de stoma) een rol voor mensen met een colostoma. Twintig procent van de deelnemers werd behandeld in een universitair medisch centrum of een ziekenhuis gericht op kankerzorg. In ongeveer evenveel gevallen was er sprake van een spoedingreep. Het hele onderzoek is terug te lezen op de website van de Stomavereniging.